ONhiem.comÔ Nhiễm
Lịch ô nhiễm và cảnh báo theo mùa

Nồm ẩm miền Bắc: nấm mốc, mạt bụi trong nhà và khi nào nên bật máy hút ẩm

Nồm ẩm cuối đông đầu xuân làm nấm mốc và mạt bụi trong nhà tăng mạnh. Cách đọc độ ẩm, giờ nào đóng mở cửa, khi nào bật máy hút ẩm và dọn mốc an toàn.

Interior of a Hanoi tube house on a humid spring morning, condensation beading on glossy floor tiles and a glass door, soft grey light, a mop leaning against the wall

Nồm ẩm ở miền Bắc thường rơi vào khoảng tháng 2 tới tháng 4; khi độ ẩm trong nhà lên quá khoảng 70 phần trăm và kéo dài nhiều ngày, nấm mốc và mạt bụi nhà phát triển mạnh, đó là lúc nên đóng kín cửa và bật máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô của điều hoà, đưa độ ẩm về quanh 50 tới 60 phần trăm. Khi gió bắc khô quay lại, mở cửa cho thoáng là cách rẻ nhất để nhà khô nhanh.

Nồm không làm bầu trời mù như mùa bụi, nên ít người coi đó là ô nhiễm. Nhưng với không khí trong nhà, những tuần nồm là lúc nguồn gây dị ứng tăng nhanh nhất trong năm: bào tử nấm mốc trên tường, trong tủ quần áo, mạt bụi sinh sôi trong chăn đệm. Người viêm mũi dị ứng, hen suyễn thường thấy khó chịu nhất chính vào giai đoạn này.

Nồm là gì và vì sao nhà nào cũng "đổ mồ hôi"

Sau những đợt rét, tường, nền gạch, cửa kính trong nhà còn lạnh. Khi gió đông nam ấm và rất ẩm từ biển thổi vào, hơi nước gặp bề mặt lạnh thì ngưng tụ thành những giọt nước li ti, giống như cốc nước đá đọng nước bên ngoài. Kết quả là sàn nhà trơn trượt, tường lấm tấm ướt, cửa kính mờ, quần áo phơi mãi không khô.

Nhà ống ở đô thị, nhà tầng trệt sát đất, nhà lát gạch men bóng và nhà kín gió là nơi đọng nước nhiều nhất. Tầng cao thoáng ít bị hơn, nhưng tủ quần áo, gầm giường, góc khuất sau tủ lạnh thì tầng nào cũng có thể ẩm mốc nếu kéo dài nhiều ngày.

Nồm thường đến thành từng đợt vài ngày, xen kẽ với những ngày gió bắc hanh khô. Biết nhịp này giúp quyết định đúng: đợt nồm thì đóng cửa giữ khô, đợt khô thì mở cửa đón gió. Làm ngược lại, mở toang cửa khi đang nồm để "cho thoáng", là đưa thêm hơi ẩm vào nhà.

Nấm mốc và mạt bụi: hai thứ được nồm nuôi lớn

Nấm mốc cần ẩm và chất hữu cơ. Gỗ, giấy dán tường, vữa, vải, da giày, thức ăn khô đều là chỗ mốc bám. Độ ẩm cao kéo dài vài ngày là đủ để những đốm đen, xanh, trắng xuất hiện ở góc tường, đường ron gạch, mặt sau tủ. Mốc phát tán bào tử vào không khí, người nhạy cảm hít vào có thể hắt hơi, ngạt mũi, ngứa mắt.

Mạt bụi nhà sống trong chăn, đệm, thảm. Đó là những sinh vật rất nhỏ ăn da chết, không nhìn thấy bằng mắt thường. Chúng phát triển mạnh khi độ ẩm cao. Xác và chất thải của mạt bụi là một trong những tác nhân gây dị ứng phổ biến nhất trong nhà.

Mùi ẩm mốc là tín hiệu sớm. Trước khi thấy đốm mốc, thường ngửi thấy mùi ngai ngái trong tủ, trong phòng đóng cửa lâu. Thấy mùi là lúc nên lau khô, phơi đồ và giảm độ ẩm, không đợi tới khi mốc lan rộng.

Nồm còn ảnh hưởng tới đồ điện. Ổ cắm, công tắc gần tường ẩm có thể bị đọng nước; thiết bị điện để trong phòng ẩm lâu ngày dễ hỏng. Đây là chuyện an toàn hơn là chuyện ô nhiễm, nhưng nên kiểm tra cùng lúc.

Đọc độ ẩm và quyết định nên làm gì

Một chiếc ẩm kế điện tử nhỏ đặt trong phòng ngủ là đủ để thôi đoán mò. Các mức dưới đây là khoảng tham khảo thường được khuyến nghị cho nhà ở, không phải con số tuyệt đối:

Độ ẩm trong phòngTình trạng thường gặpNên làm
Dưới khoảng 40%Khô, da nẻ, mũi họng khô (thường gặp ngày hanh)Không cần hút ẩm; có thể phơi một chậu nước, lau ẩm
Khoảng 40 – 60%Dễ chịu, mốc và mạt bụi phát triển chậmGiữ nguyên, thông gió bình thường
Khoảng 60 – 70%Bắt đầu nồm nhẹ, đồ phơi lâu khôĐóng cửa khi gió nồm, lau khô sàn, theo dõi
Trên khoảng 70% kéo dàiSàn ướt, tường đọng nước, mùi mốcBật máy hút ẩm hoặc chế độ làm khô, đóng kín phòng

Đặt ẩm kế ở giữa phòng, cách xa cửa sổ và nhà tắm, đọc vào cùng một giờ mỗi ngày. Sau vài ngày sẽ thấy nhà mình phản ứng thế nào khi gió đổi hướng.

Khi nào bật máy hút ẩm và dùng sao cho hiệu quả

Máy hút ẩm hay chế độ làm khô của điều hoà chỉ phát huy tác dụng khi phòng được đóng kín. Một trình tự đơn giản:

  1. Khi ẩm kế báo trên khoảng 70 phần trăm và sàn bắt đầu ướt, đóng hết cửa sổ, cửa ra vào của phòng cần làm khô.
  2. Bật máy hút ẩm, đặt mức mục tiêu khoảng 50 tới 60 phần trăm; không cần đặt quá thấp vì tốn điện và làm khô mũi họng.
  3. Ưu tiên phòng ngủ, phòng có tủ quần áo, phòng có trẻ nhỏ. Một máy cỡ vừa thường chỉ đủ cho một hai phòng, không đủ cho cả nhà ống nhiều tầng.
  4. Đổ nước trong bình chứa đều đặn, vệ sinh lưới lọc theo hướng dẫn của nhà sản xuất để máy không thành nơi mốc bám.
  5. Nếu không có máy hút ẩm, chế độ làm khô của điều hoà cũng giúp giảm ẩm đáng kể trong phòng kín; quạt chỉ làm khô bề mặt nhanh hơn chứ không giảm hơi nước trong không khí.
  6. Khi gió bắc khô quay lại, tắt máy, mở cửa cho thông thoáng, phơi chăn đệm ra nắng nếu có.

Dọn nấm mốc an toàn: đừng tự pha hoá chất

Mốc mới, diện tích nhỏ trên bề mặt cứng như gạch men, kính, nhựa có thể lau bằng nước và chất tẩy rửa thông thường, sau đó lau khô. Đeo găng tay và khẩu trang khi lau, mở cửa thông gió nếu trời không nồm, hoặc bật quạt hút. Đồ vải bị mốc nên giặt và phơi khô hẳn; đồ da, giày dép lau khô và để nơi thoáng.

Tuyệt đối không trộn các loại chất tẩy với nhau, nhất là nước tẩy có chứa clo với chất tẩy chứa amoniac hoặc axit, vì có thể sinh ra khí độc. Dùng một loại, theo đúng hướng dẫn trên bao bì, xả sạch bằng nước trước khi đổi loại khác.

Mốc lan rộng trên tường, trần, ngấm vào vữa và gỗ, hoặc mốc quay lại ngay sau khi lau, thường là dấu hiệu có nguồn ẩm lâu dài như thấm dột, ống nước rò, chân tường hút ẩm. Lúc đó cần thợ sửa nguồn ẩm trước, lau bề mặt chỉ là xử lý ngọn. Người hen suyễn, dị ứng nặng không nên tự dọn diện tích mốc lớn.

Giảm mạt bụi trong những tuần nồm

Mạt bụi khó loại bỏ hẳn, nhưng có thể giảm nhiều bằng những việc quen thuộc. Giặt ga, vỏ gối, vỏ chăn mỗi tuần một lần, bằng nước nóng nếu chất liệu cho phép; phơi khô hẳn, ngày nồm thì dùng máy sấy hoặc phơi trong phòng có máy hút ẩm. Giảm bớt thú nhồi bông, thảm dày trong phòng ngủ trẻ nhỏ.

Hút bụi bằng máy có lọc tốt thay vì quét chổi, vì chổi làm bụi bay lên. Lau sàn bằng cây lau vắt khô, sau đó để khô hẳn trước khi đi lại. Tủ quần áo nên có túi hút ẩm, không nhét quần áo còn ẩm vào tủ.

Đệm, gối đã dùng lâu năm là chỗ mạt bụi tích nhiều. Bọc chống mạt bụi cho đệm và gối là lựa chọn nhiều gia đình có người dị ứng đã dùng; hiệu quả tốt nhất khi kết hợp với giặt giũ đều đặn và giữ độ ẩm phòng không quá cao.

Khi nào triệu chứng mùa nồm cần đi khám

Hắt hơi, ngạt mũi, ngứa mắt mỗi sáng trong mùa nồm là chuyện nhiều người gặp. Nhưng nếu kèm khò khè, khó thở, ho về đêm làm thức giấc, hoặc cơn hen xuất hiện nhiều hơn so với thường lệ, nên đi khám để bác sĩ đánh giá và điều chỉnh điều trị. Trẻ nhỏ ho kéo dài, thở nhanh, mệt hay bỏ ăn cũng cần được khám.

Bài này không chẩn đoán và không gợi ý thuốc. Nhiều người tự mua thuốc chống dị ứng, thuốc xịt mũi dùng kéo dài trong cả mùa nồm mà không hỏi ý kiến thầy thuốc; một số loại thuốc dùng lâu có tác dụng không mong muốn. Ghi lại triệu chứng theo ngày, kèm độ ẩm trong nhà, rồi mang tới bác sĩ sẽ giúp tìm ra nguyên nhân nhanh hơn.

Một trường hợp nên lưu ý riêng là người mới chuyển tới miền Bắc từ vùng khí hậu khác. Lần đầu trải qua mùa nồm, nhiều người không hiểu vì sao mũi nghẹt suốt mấy tuần, da nổi mẩn, quần áo có mùi. Biết trước đây là mùa đặc thù giúp bình tĩnh hơn, chuẩn bị ẩm kế, túi hút ẩm, và đi khám sớm nếu triệu chứng không giống cảm cúm thông thường.

Sửa nhà để mùa nồm sau đỡ khổ

Những nhà năm nào cũng "đổ mồ hôi" như nhau thường có vài điểm chung: nền nhà sát đất không có lớp chống thấm, gạch men bóng lạnh, tường hướng đông nam đón gió ẩm trực tiếp, cửa sổ kín không có ô thoáng điều chỉnh được. Khi sửa nhà hoặc xây mới, có thể tính tới lớp chống ẩm cho nền, gạch lát có bề mặt nhám ít đọng nước, cửa kính hai lớp ở hướng đón gió nồm, và quạt hút cho nhà tắm, nhà bếp.

Chân tường hút ẩm, sơn bong tróc từng mảng ở độ cao chừng nửa mét là dấu hiệu nước ngấm từ dưới đất lên; lau mốc hay sơn lại không giải quyết được. Cần thợ có kinh nghiệm xử lý chống thấm, và nên làm vào mùa khô để vật liệu kịp khô hẳn.

Với người thuê nhà, thay đổi kết cấu không dễ. Những việc vừa sức là chọn phòng ngủ ở tầng cao hơn nếu được, đặt tủ quần áo cách tường vài phân cho không khí lưu thông, kê đệm trên giường có khe thoáng thay vì đặt sát sàn, và trao đổi với chủ nhà về những chỗ thấm dột trước khi mùa nồm tới.

Câu hỏi thường gặp

Nồm ẩm ở miền Bắc thường kéo dài vào tháng nào?

Thường vào cuối đông đầu xuân, khoảng tháng 2 tới tháng 4, thành từng đợt vài ngày xen với những ngày hanh khô. Mỗi năm khác nhau tuỳ thời tiết, nên theo dõi bản tin dự báo và ẩm kế trong nhà.

Độ ẩm trong nhà bao nhiêu thì nên bật máy hút ẩm?

Khi độ ẩm trong phòng vượt khoảng 70 phần trăm kéo dài và sàn, tường bắt đầu đọng nước thì nên đóng kín phòng và bật máy. Đặt mục tiêu khoảng 50 tới 60 phần trăm là đủ, không cần quá thấp.

Có nên mở cửa cho thoáng khi trời nồm không?

Không nên mở khi gió nồm đang thổi vì sẽ đưa thêm hơi ẩm vào nhà. Đóng cửa trong đợt nồm, và mở cửa rộng khi gió bắc khô trở lại để nhà nhanh khô.

Chế độ làm khô của điều hoà có thay được máy hút ẩm không?

Trong phòng đóng kín, chế độ làm khô giúp giảm độ ẩm đáng kể và có thể thay máy hút ẩm cho một phòng. Với nhà nhiều phòng hoặc độ ẩm rất cao, máy hút ẩm chuyên dụng thường hiệu quả hơn.

Lau nấm mốc trên tường bằng gì cho an toàn?

Với vết mốc nhỏ trên bề mặt cứng, dùng nước và chất tẩy rửa thông thường, đeo găng tay, khẩu trang và lau khô sau đó. Không trộn các loại chất tẩy với nhau. Mốc lan rộng hay quay lại nhanh thì cần xử lý nguồn ẩm.

Người bị viêm mũi dị ứng nên làm gì trong mùa nồm?

Giữ phòng ngủ khô bằng máy hút ẩm, giặt chăn ga hằng tuần, hạn chế thảm và thú nhồi bông. Nếu triệu chứng nặng lên, khó thở hay ho về đêm, nên đi khám thay vì tự dùng thuốc kéo dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138