ONhiem.comÔ Nhiễm
Không khí TP.HCM và các tỉnh phía Nam

Không khí Vĩnh Long mới (Bến Tre, Trà Vinh cũ): sông nước, nhiệt điện và gió biển

Vĩnh Long mới gồm Bến Tre, Trà Vinh cũ: phần lớn thoáng nhờ sông và gió biển, nhưng có lò gạch, lò than gáo dừa, nhiệt điện ven biển và khói rơm theo mùa.

Coconut palms along a quiet canal in the Mekong Delta, a row of old brick kilns with thin grey smoke in the background, a woman paddling a small boat away from camera

Không khí Vĩnh Long mới phần lớn thời gian trong lành, nhờ sông nước bao quanh, vườn cây dày và gió biển thổi vào vùng Bến Tre, Trà Vinh cũ; những điểm nóng đáng để ý là các làng lò gạch gốm, lò đốt than gáo dừa, trung tâm nhiệt điện than ven biển Duyên Hải và mùa đốt rơm sau gặt. Đô thị như trung tâm Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh cũ chủ yếu có bụi giao thông giờ cao điểm, ở mức nhẹ hơn nhiều so với các thành phố lớn.

Từ ngày 1/7/2025, Bến Tre và Trà Vinh nhập vào Vĩnh Long. Tỉnh mới nằm giữa hai nhánh lớn của sông Cửu Long, trải từ vùng vườn cây ăn trái tới các cửa biển. Bài này giúp người dân hiểu nguồn khói bụi ở quê mình, mùa nào nên để ý, tra số liệu ở đâu. Không nêu tên doanh nghiệp, không đưa số đo, mọi nguồn được nói theo loại.

Vùng sông nước: vì sao phần lớn thời gian thoáng

Ba tỉnh cũ đều nằm trong vùng cù lao và đất giồng giữa các nhánh sông lớn. Mặt nước rộng, kênh rạch chằng chịt và vườn dừa, vườn cây ăn trái phủ kín tạo một môi trường mà bụi khó tích tụ lâu. Gió từ sông và từ biển thổi thường xuyên, nhất là ở Bến Tre và Trà Vinh cũ, nơi đất liền tiếp giáp biển Đông qua nhiều cửa sông.

Mật độ xe và công nghiệp ở đây cũng thấp hơn nhiều so với Đông Nam Bộ. Phần lớn người dân sống trong những xóm vườn, xa trục quốc lộ. Vì vậy nếu chỉ nói chung, không khí Vĩnh Long mới thuộc loại khá tốt của cả nước trong phần lớn năm.

Tuy vậy, “khá tốt nói chung” không có nghĩa mọi xóm đều như nhau. Có những nơi người dân sống sát làng nghề đốt lò, sát lò than, hay ở hướng gió từ khu công nghiệp ven biển. Với họ, khói và bụi là chuyện hằng ngày. Bài này dành phần lớn cho những điểm như vậy.

Mùa khô từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 vẫn là lúc không khí kém đi nhiều nhất, do ít mưa, đồng ruộng thu hoạch và đốt rơm, các lò hoạt động mạnh. Mùa mưa nhìn chung trong lành.

Lò gạch gốm và lò than gáo dừa

Làng lò gạch gốm ven sông. Vùng Mang Thít, Long Hồ cũ của Vĩnh Long nổi tiếng với dãy lò gạch gốm đỏ ven kênh, có từ rất lâu. Lò thủ công đốt bằng trấu, củi, khói xả qua ống khói thấp. Những năm gần đây số lò hoạt động giảm nhiều, một số được giữ làm điểm tham quan, một số chuyển sang lò công nghệ mới ít khói hơn.

Ai chịu khói lò gạch. Nhà ở sát lò và ở phía cuối hướng gió chịu khói và tro nhiều nhất, nhất là những ngày lò mở đốt mẻ lớn. Khói lò gạch có bụi mịn và một số khí từ đốt nhiên liệu, gây cay mắt, rát họng ở người nhạy cảm.

Lò than gáo dừa ở vùng dừa. Bến Tre cũ là xứ dừa. Gáo dừa được đốt thành than để bán làm nhiên liệu hoặc nguyên liệu than hoạt tính. Lò đốt than gáo dừa thủ công thường tạo khói dày, mùi khét, nhất là khi nhiều lò cùng đốt trong một xóm.

Xu hướng chuyển đổi. Nhiều địa phương đã quy hoạch lò than, lò gạch ra xa khu dân cư, yêu cầu lò công nghệ mới có xử lý khói, hoặc dừng hẳn các lò thủ công. Tiến độ khác nhau theo từng xã, nên hỏi thông tin cụ thể ở chính quyền nơi ở.

Sống gần lò: làm gì. Đậy kín lu chứa nước mưa, không phơi đồ phía hướng gió từ lò, đóng cửa vào giờ lò xả khói nhiều. Ghi lại ngày giờ và mức khói nếu muốn đề nghị chính quyền kiểm tra.

Nhiệt điện than ven biển Trà Vinh cũ

Vùng ven biển Duyên Hải của Trà Vinh cũ có trung tâm nhiệt điện chạy than, một trong các nguồn điện lớn của khu vực. Nhà máy nhiệt điện than thải ra bụi, khí lưu huỳnh, khí ni tơ và tro xỉ. Các nhà máy loại này phải có hệ thống lọc bụi, khử lưu huỳnh và quan trắc khí thải tự động theo quy định, dữ liệu truyền về cơ quan quản lý môi trường.

Người dân sống gần các khu nhiệt điện than ở nhiều nơi trong cả nước thường quan tâm hai chuyện: bụi tro bay ra từ bãi xỉ khi gió mạnh mùa khô, và khói từ ống khói khi hệ thống xử lý gặp trục trặc. Bãi xỉ được che phủ, tưới ẩm đúng quy trình thì bụi giảm nhiều; nếu không, những ngày gió chướng có thể thấy bụi xám bay vào khu dân cư.

Hướng gió quyết định ai chịu ảnh hưởng. Mùa khô gió chướng thổi từ hướng đông, đông bắc, từ biển vào đất liền, nên khu dân cư phía tây của nhà máy có thể chịu nhiều hơn trong mùa này. Mùa mưa gió đổi hướng.

Bài riêng về nhà máy nhiệt điện than trong danh mục nguồn gây ô nhiễm trên trang giải thích kỹ hơn nhà máy loại này thải ra gì và người ở gần nên biết gì. Ở đây chỉ nhắc rằng nếu bạn sống trong vài cây số quanh khu nhiệt điện, việc theo dõi số liệu quan trắc và ghi nhận bụi tro thực tế là cần thiết.

Theo vùng: nguồn chính và mùa để ý

Bảng gom đặc điểm từng vùng lớn của Vĩnh Long mới để người đọc định hướng. Không phải xếp hạng, chỉ là mô tả.

Vùng (tên cũ)Nguồn hay gặpMùa, giờGợi ý
Trung tâm Vĩnh Long, Bến Tre, Trà VinhGiao thông, công trìnhGiờ cao điểm, mùa khôĐi đường nhỏ, tránh nút giao lớn giờ đông
Mang Thít, Long HồLò gạch gốm thủ công còn lạiNgày lò đốt mẻ, mùa khôĐóng cửa giờ khói, đậy lu nước
Vùng dừa Bến TreLò than gáo dừa, chế biến dừaMùa khô, chiều tốiGhi nhật ký khói nếu kéo dài
Duyên Hải, ven biển Trà VinhNhiệt điện than, bãi xỉ, cảngMùa khô gió chướngTheo dõi số liệu, để ý bụi xám
Vùng lúaĐốt rơm, lò sấy trấuSau các vụ gặtTheo lịch gặt của xã

Phần lớn người dân Vĩnh Long mới không sống gần những điểm nóng này. Bảng giúp những ai đang ở hoặc sắp mua đất gần đó biết cần hỏi gì.

Đồng lúa Vĩnh Long, Trà Vinh cũ: khói rơm và lò sấy theo vụ

Ngoài vườn cây ăn trái và dừa, tỉnh mới có những cánh đồng lúa lớn ở vùng Vĩnh Long cũ phía tây và vùng Trà Vinh cũ. Như khắp đồng bằng, sau mỗi vụ gặt vẫn còn cảnh đốt rơm để dọn ruộng cho vụ sau. Khói rơm dày nhất vào chiều tối, khi gió lặng, lan theo các dải đồng và trôi vào các xóm ven ruộng.

Vụ đông xuân gặt vào khoảng tháng 2, tháng 3 là đợt khói rõ nhất, vì trời khô và ít mưa. Đợt sau vụ hè thu thường nhẹ hơn nhờ mưa xen kẽ làm rơm ẩm và khó cháy. Kèm theo mùa gặt là lò sấy lúa đốt trấu chạy ngày đêm, để lại lớp tro mỏng trên mái nhà quanh lò.

Ở vùng Trà Vinh cũ, người Khmer và người Kinh sống xen trong những phum, sóc, ấp ven giồng cát. Nhà cửa thường cách đồng không xa, nên mùa gặt khói tới gần như mọi nhà. Thói quen đóng cửa từ chiều, che lu nước, rút đồ phơi sớm trong vài tuần cao điểm giúp giảm đáng kể khói vào nhà.

Nhiều hợp tác xã đã có dịch vụ cuộn rơm bằng máy để bán làm nấm rơm, thức ăn cho bò, phủ gốc cây vườn. Nếu xã bạn có dịch vụ này, đó là cách giảm khói hiệu quả hơn mọi lời nhắc. Chi tiết lịch đốt đồng toàn vùng có trong bài riêng về mùa đốt đồng ở đồng bằng sông Cửu Long trong cùng danh mục.

Tra số liệu ở Vĩnh Long mới

Ba hệ thống quan trắc của tỉnh cũ đang gom về một đầu mối. Cách tra:

  1. Tìm hệ thống quan trắc môi trường của Vĩnh Long do Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý; xem đã có trạm vùng Bến Tre, Trà Vinh cũ chưa.
  2. Nếu chưa, tìm theo tên tỉnh cũ kèm “quan trắc môi trường”.
  3. Đối chiếu với cổng quan trắc quốc gia thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
  4. Người ở gần khu nhiệt điện có thể hỏi chính quyền xã về các đợt công bố kết quả quan trắc môi trường định kỳ quanh nhà máy.
  5. Với khói lò gạch, lò than: trạm đo xa thường không bắt được; ghi nhật ký khói, ảnh chụp ống khói và thời gian là căn cứ tốt hơn.

Kết hợp số liệu chính thức với quan sát thực tế. Ở vùng nông thôn rộng như Vĩnh Long mới, một trạm đo có khi cách nhà bạn vài chục cây số.

Sức khoẻ và sinh hoạt hằng ngày

Nước mưa và lu chứa. Nhiều gia đình ở vùng này hứng nước mưa. Gần lò gạch, lò than, khu nhiệt điện thì tro bụi có thể rơi vào máng và lu. Bỏ nước đầu mưa, vệ sinh máng xối, đậy kín lu là những việc đơn giản giúp nước sạch hơn.

Nhóm nhạy cảm. Người có bệnh hen, bệnh phổi mạn, bệnh tim, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai nên tránh ra ngoài khi khói lò, khói rơm dày. Thấy khó thở, ho kéo dài nhiều ngày hay tức ngực thì nên đi khám bác sĩ.

Người làm nghề lò. Thợ lò gạch, lò than chịu khói nặng nhất. Khẩu trang lọc bụi mịn đeo kín, nghỉ xa miệng lò, khám sức khoẻ định kỳ là việc cần thiết với người làm nghề lâu năm.

Du lịch miệt vườn. Khách tham quan làng lò gạch, xứ dừa chỉ ở vài giờ nên ảnh hưởng nhỏ. Người có bệnh hô hấp nên chọn ngày lò không đốt hoặc đứng đầu hướng gió.

Câu hỏi thường gặp

Vĩnh Long sau sáp nhập gồm những tỉnh nào?

Từ ngày 1/7/2025, Vĩnh Long mới gồm Vĩnh Long cũ, Bến Tre cũ và Trà Vinh cũ. Khi tra số liệu quan trắc, nên tìm theo cả tên mới và tên tỉnh cũ trong thời gian các hệ thống được gộp.

Không khí Bến Tre có trong lành không?

Phần lớn thời gian là có, nhờ vườn dừa, sông rạch và gió biển. Điểm cần để ý là các xóm có lò than gáo dừa, lò sấy và mùa đốt rơm sau gặt, khi khói có thể dày vào chiều tối.

Sống gần nhiệt điện than ở Duyên Hải cần để ý gì?

Để ý bụi tro bay từ bãi xỉ khi gió mạnh mùa khô và khói bất thường từ ống khói. Theo dõi số liệu quan trắc, ghi lại hiện tượng bất thường và phản ánh tới chính quyền xã, Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Lò gạch ở Mang Thít còn gây khói không?

Số lò thủ công còn hoạt động đã giảm nhiều, một số chuyển sang lò công nghệ mới hoặc thành điểm tham quan. Những lò còn đốt vẫn tạo khói vào ngày đốt mẻ, nhà ở sát lò và cuối hướng gió chịu nhiều nhất.

Tra chất lượng không khí Vĩnh Long ở đâu?

Xem hệ thống quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, tìm thêm theo tên Bến Tre, Trà Vinh cũ nếu chưa thấy trạm, và đối chiếu với cổng quan trắc quốc gia.

Hứng nước mưa gần lò than có dùng được không?

Nên bỏ phần nước đầu mưa, vệ sinh máng xối thường xuyên và đậy kín lu chứa, vì tro khói có thể rơi vào. Nếu nước có màu, mùi lạ, nên đem đi xét nghiệm ở cơ sở có chức năng trước khi dùng để ăn uống.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138