Công trình xây dựng ở khu dân cư nhìn chung phải hạn chế gây ồn vào giờ nghỉ ngơi ban đêm; thi công đêm chỉ nên diễn ra khi có lý do kỹ thuật hoặc theo quy định giao thông của địa phương, như đổ bê tông khối lớn phải liên tục hay xe chở vật liệu bị cấm vào nội đô ban ngày, và kể cả khi đó vẫn phải có biện pháp giảm ồn, giảm bụi, thông báo cho người dân xung quanh. Giờ thi công cụ thể và thủ tục xin thi công ngoài giờ do từng tỉnh, thành quy định, nên bạn cần tra quy định hiện hành của nơi mình ở.
Bài này giải thích vì sao công trình hay làm đêm, nguyên lý khi nào được chấp nhận, nguồn ồn và bụi chính trên công trường, cách hỏi thông tin công trình, góp ý với ban chỉ huy, phản ánh lên chính quyền và những việc gia đình nên làm trong suốt thời gian sống cạnh công trường, kể cả việc ghi hiện trạng nhà trước khi người ta khoan cọc.
Vì sao công trình hay làm vào ban đêm
Hạn chế giờ xe tải ở đô thị. Nhiều thành phố cấm hoặc hạn chế xe tải lớn, xe chở vật liệu, xe trộn bê tông đi vào khu trung tâm trong giờ cao điểm hoặc cả ban ngày. Nhà thầu buộc phải chở cát, đá, sắt thép, đất thải vào buổi tối và đêm, kéo theo tiếng xe, tiếng bốc dỡ.
Đổ bê tông phải liên tục. Sàn, móng hay khối bê tông lớn cần đổ liền một mạch để không tạo mạch ngừng làm yếu kết cấu. Một đợt đổ có thể kéo dài từ chiều tới tận khuya hoặc sáng hôm sau, với xe bơm, xe trộn, máy đầm chạy liên tục.
Rút ngắn tiến độ. Có công trình tăng ca đêm để kịp tiến độ, tránh mùa mưa hoặc vì áp lực bàn giao. Đây là lý do khó được chấp nhận nhất nếu gây ồn trong giờ nghỉ ngơi mà không xin phép, không có biện pháp giảm ồn.
Công trình giao thông. Sửa đường, làm cầu, cải tạo ống cấp thoát nước trên tuyến phố đông thường được bố trí làm đêm để không gây ách tắc ban ngày. Loại này có chủ đầu tư là cơ quan nhà nước và thường có thông báo phân luồng.
Được phép khi nào: nguyên lý cần biết
Có ba lớp quy định cùng chi phối. Lớp an ninh trật tự coi việc gây tiếng động lớn, làm ồn ào tại khu dân cư trong khoảng từ 22 giờ tới 6 giờ sáng hôm sau là hành vi vi phạm. Lớp môi trường quy định giới hạn tiếng ồn, độ rung theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, với mức ban đêm thấp hơn ban ngày, và yêu cầu chủ dự án có biện pháp giảm thiểu bụi, ồn. Lớp xây dựng và giao thông của từng địa phương quy định giờ thi công, giờ xe chở vật liệu được lưu thông, thủ tục xin thi công ngoài giờ.
Nguyên lý chung rút ra là: công trình không được tuỳ tiện làm ồn ban đêm. Khi có lý do kỹ thuật chính đáng, nhà thầu cần làm đúng thủ tục của địa phương, bố trí thiết bị ít ồn, che chắn, hạn chế bấm còi, chiếu đèn hướng vào trong công trường và thông báo trước cho người dân xung quanh về thời gian thi công đêm.
Các quy định trên được sửa đổi khá thường xuyên và khác nhau giữa các tỉnh, thành. Trước khi dẫn chiếu vào đơn phản ánh, bạn nên tra văn bản hiện hành của tỉnh, thành nơi mình ở hoặc hỏi trực tiếp UBND xã, phường. Nếu cần hiểu sâu hơn về trách nhiệm của chủ đầu tư, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Nguồn ồn và bụi chính trên công trường
Biết nguồn nào gây phiền nhất giúp bạn góp ý cụ thể thay vì nói chung "ồn quá":
- Ép cọc, khoan cọc nhồi, đóng cừ: ồn và rung mạnh nhất, ảnh hưởng tới kết cấu nhà liền kề, thường ở giai đoạn đầu.
- Xe bơm, xe trộn bê tông và máy đầm: chạy kéo dài trong các đợt đổ bê tông, hay rơi vào đêm.
- Máy cắt, mài, khoan bê tông: âm cao, chói tai, gây khó chịu dù thời gian ngắn.
- Bốc dỡ sắt thép, giàn giáo: tiếng va đập kim loại đột ngột, dễ làm thức giấc.
- Xe chở đất thải và vật liệu: tiếng động cơ, tiếng còi, bụi rơi vãi trên đường, bùn bám lốp.
- Phá dỡ công trình cũ: bụi rất lớn nếu không phun nước và che lưới.
Ban đêm còn có thêm đèn pha công trường chiếu thẳng vào nhà dân. Đây cũng là điều bạn có quyền đề nghị điều chỉnh hướng chiếu.
Mỗi giai đoạn của công trình có nguồn ồn chính khác nhau, nên mức phiền cũng lên xuống theo tháng. Giai đoạn móng và phần thô thường nặng nhất, giai đoạn hoàn thiện bên trong nhẹ hơn nhưng kéo dài với tiếng khoan cắt lẻ tẻ. Hỏi tiến độ dự kiến giúp gia đình biết khoảng thời gian nào cần chuẩn bị kỹ, thay vì chịu đựng mà không biết bao giờ kết thúc.
Tìm hiểu thông tin công trình trước khi góp ý
Mỗi công trình xây dựng phải công khai thông tin cơ bản tại công trường: tên công trình, chủ đầu tư, đơn vị thi công, đơn vị giám sát, số giấy phép xây dựng, thời gian khởi công và hoàn thành, người phụ trách. Bạn ghi lại các thông tin này để biết góp ý với ai và khi phản ánh thì nêu đúng đối tượng.
Với công trình lớn, thường có ban chỉ huy công trường làm việc tại chỗ. Với nhà dân tự xây, người chịu trách nhiệm là chủ nhà và đội thợ. Công trình của nhà nước như sửa đường, làm cống thì có ban quản lý dự án của tỉnh, thành hoặc quận cũ, xã mới theo phân cấp.
Nếu không thấy thông tin công khai tại công trường, đó cũng là một điểm có thể nêu khi phản ánh. Bạn có thể hỏi UBND xã, phường về giấy phép xây dựng và việc công trình có đăng ký thi công ngoài giờ hay không. Thông tin rõ ràng giúp mọi trao đổi sau đó bớt cảm tính.
Góp ý và phản ánh theo từng bước
Đi từ nhẹ tới nặng thường cho kết quả nhanh nhất:
- Gặp ban chỉ huy công trường hoặc chủ nhà, nêu cụ thể: đêm nào, giờ nào, loại tiếng ồn nào, đề nghị dời giờ bốc dỡ, che chắn, hạ đèn, báo trước lịch đổ bê tông.
- Đề nghị công trình cho số liên lạc của người phụ trách để báo ngay khi có sự cố trong đêm, thay vì phải chờ sáng.
- Nếu không cải thiện, ghi nhật ký kèm video, ảnh và số đo bằng điện thoại trong một đến hai tuần.
- Phản ánh tới UBND xã, phường nơi có công trình, đề nghị kiểm tra giấy phép, giờ thi công và biện pháp giảm ồn, giảm bụi.
- Khi đang có tiếng ồn lớn sau giờ nghỉ ngơi, báo công an xã, phường để lập biên bản nếu cần.
- Nếu cấp xã không xử lý, phản ánh qua cổng tiếp nhận của tỉnh, thành, đường dây nóng của Sở phụ trách môi trường hoặc cơ quan quản lý xây dựng nơi bạn ở.
Nhiều hộ cùng ký đơn sẽ có sức nặng hơn. Hãy giữ giọng sự việc, đề nghị rõ ràng, tránh đe doạ hay cản trở thi công trái phép.
Ghi hiện trạng nhà trước khi thi công móng
Công trình liền kề khoan cọc, đào tầng hầm có thể gây nứt tường, lún nền, nghiêng nhà bên cạnh. Việc quan trọng nhất là ghi hiện trạng nhà mình trước khi họ bắt đầu: chụp ảnh, quay video toàn bộ tường, trần, sàn, các vết nứt cũ nếu có, ghi ngày tháng. Nhiều công trình lớn có bước khảo sát hiện trạng nhà liền kề cùng chủ nhà, hãy đề nghị được tham gia và giữ một bản biên bản.
Trong quá trình thi công, nếu thấy vết nứt mới, cửa khó đóng, nền gạch bong, bạn chụp ảnh ngay, so với ảnh cũ và báo cho chủ đầu tư bằng văn bản, đồng thời báo UBND xã, phường. Nếu vết nứt lan nhanh hoặc nghe tiếng kết cấu kêu bất thường, ưu tiên an toàn của người trong nhà trước.
Việc xác định trách nhiệm và mức bồi thường cho thiệt hại nhà cửa thường cần giám định kỹ thuật. Bạn nên tra văn bản pháp luật hiện hành về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng và trách nhiệm của chủ đầu tư, hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký bất kỳ thoả thuận nào.
Giữ giấc ngủ và sức khoẻ trong thời gian sống cạnh công trường
Một công trình có thể kéo dài nhiều tháng tới vài năm. Trong thời gian đó, bạn nên chuyển phòng ngủ sang phía xa công trường nếu được, làm kín khe cửa, treo rèm dày cản cả ánh sáng đèn pha. Hỏi công trình lịch đổ bê tông lớn để biết trước những đêm khó ngủ, sắp xếp cho trẻ nhỏ, người già nghỉ ở chỗ khác nếu cần.
Về bụi, đóng cửa vào giờ công trường hoạt động mạnh, lau nhà bằng khăn ẩm thay vì quét khô, giặt rèm định kỳ. Phơi quần áo ở phía khuất hoặc trong nhà vào giai đoạn phá dỡ, đào đất.
Nếu trong nhà có người bị hen, bệnh phổi, bệnh tim, hoặc ai đó mất ngủ kéo dài, căng thẳng, đau đầu thường xuyên, hãy đi khám bác sĩ để được tư vấn phù hợp, không tự dùng thuốc. Ghi lại các lần khám vì đó cũng là thông tin hữu ích nếu sau này cần làm việc với chủ đầu tư.
Câu hỏi thường gặp
Công trình được làm tới mấy giờ đêm?
Khung từ 22 giờ tới 6 giờ sáng là giờ nghỉ ngơi trong khu dân cư, gây ồn lớn trong khung này là vi phạm. Giờ thi công cụ thể và thủ tục xin làm ngoài giờ do từng tỉnh, thành quy định, bạn nên tra quy định hiện hành hoặc hỏi UBND xã, phường.
Đổ bê tông xuyên đêm có được phép không?
Đổ bê tông khối lớn thường phải liên tục vì lý do kỹ thuật, nên có thể kéo dài qua đêm. Tuy vậy công trình vẫn phải làm đúng thủ tục của địa phương, có biện pháp giảm ồn và nên thông báo trước cho người dân xung quanh.
Nhà tự xây của hàng xóm làm đêm thì phản ánh ai?
Bạn góp ý trực tiếp với chủ nhà trước. Nếu không có kết quả, phản ánh với UBND xã, phường nơi có công trình hoặc báo công an xã, phường khi có tiếng ồn lớn sau giờ nghỉ ngơi. Nêu rõ giờ giấc và kèm video.
Nhà bị nứt do công trình bên cạnh thì làm gì?
Chụp ảnh, quay video vết nứt ngay khi phát hiện, so với ảnh hiện trạng cũ, báo bằng văn bản cho chủ đầu tư và UBND xã, phường. Việc xác định trách nhiệm thường cần giám định, nên tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Đèn pha công trường chiếu vào nhà ban đêm có được đề nghị chỉnh không?
Có. Bạn đề nghị ban chỉ huy công trường hạ góc chiếu, quay đèn vào trong công trường hoặc che chắn. Đây là đề nghị hợp lý, thường được đáp ứng nhanh nếu nói cụ thể vị trí đèn và cửa sổ bị chiếu.
Xe chở đất làm rơi vãi bụi, bùn ra đường thì phản ánh thế nào?
Ghi lại biển số, giờ, đoạn đường bị rơi vãi bằng ảnh hoặc video, phản ánh tới UBND xã, phường hoặc cổng tiếp nhận phản ánh của tỉnh, thành. Đề nghị công trình rửa xe trước khi ra khỏi công trường và che phủ thùng xe kín.