ONhiem.comÔ Nhiễm
Không khí các tỉnh miền Bắc

Chất lượng không khí Hà Nội: tháng nào xấu nhất trong năm, tra số liệu hôm nay ở đâu

Không khí Hà Nội thường xấu nhất từ tháng 11 tới tháng 3, đậm nhất quanh tháng 12 và tháng 1. Lịch 12 tháng, lý do, tra số liệu chính thức và việc nên làm.

Wide view across West Lake in Hanoi on a hazy winter morning, pale sun behind thick grey haze, distant high-rise silhouettes, a lone cyclist on the lakeside path

Không khí Hà Nội thường xấu nhất trong khoảng từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau, đậm nhất quanh tháng 12 và tháng 1; từ tháng 5 tới tháng 9 mưa nhiều nên số ngày trong lành nhiều hơn hẳn. Muốn biết hôm nay ra sao, cách chắc nhất là xem số của các trạm quan trắc tự động do cơ quan nhà nước vận hành, đặt cạnh số của ứng dụng trên điện thoại, rồi nhìn vào trạm gần nơi mình ở chứ không chỉ một con số chung cho cả thành phố.

Bài này đi qua từng giai đoạn trong năm, giải thích ngắn vì sao mùa lạnh lại bụi hơn, chỉ ra những đợt xấu ngắn ngày mà nhiều người không để ý, cách tự tra số liệu và đọc cho đúng, rồi tới những việc một gia đình làm được trong ngày xấu. Bài không đưa con số đo cụ thể nào, vì số mỗi năm mỗi khác; thứ ổn định là nhịp mùa, và nhịp đó đủ để bạn chuẩn bị trước.

Lịch không khí Hà Nội qua mười hai tháng

Bảng dưới gom các tháng theo những gì người Hà Nội hay gặp. Đây là xu hướng nhiều năm được các báo cáo môi trường nhắc lại, không phải dự báo cho năm nay; một tháng "thường tốt" vẫn có thể có vài ngày xấu và ngược lại.

Giai đoạnThường gặpLý do chính
Tháng 11 – tháng 3Nhiều ngày bụi mịn cao, có đợt kéo dài vài ngày liền, sáng sớm và tối muộn đậm nhấtGió mùa đông bắc yếu xen kẽ, ít mưa, lớp không khí sát đất bị giữ lại, cộng thêm đốt sưởi và đốt rác
Tháng 4Chuyển mùa, xen kẽ ngày nồm ẩm và ngày kháMưa phùn rửa một phần bụi, nhưng độ ẩm cao làm bụi khó tan
Tháng 5 – tháng 9Phần lớn ngày ở mức tốt hoặc trung bìnhMưa rào thường xuyên, gió đông nam thổi tán khí thải
Đầu tháng 6 và giữa tháng 10Vài buổi chiều tối có mùi khét, bụi tăng đột ngộtKhói đốt rơm rạ sau gặt từ ngoại thành và các tỉnh lân cận
Tháng 10Bắt đầu có những sáng mờ đụcGió đổi hướng, mưa thưa dần, lớp nghịch nhiệt xuất hiện nhiều hơn

Nếu cần nhớ một câu: nửa năm lạnh là nửa năm cần để ý, nửa năm nóng thì yên hơn nhưng vẫn có những đợt khói đồng ngắn. Kế hoạch của gia đình, như lịch chạy bộ của người lớn hay giờ cho trẻ chơi ngoài sân, nên bám nhịp này thay vì đợi tới khi thấy trời đục mới tính.

Vì sao mùa lạnh Hà Nội bụi hơn

Lượng khí thải của Hà Nội không tăng gấp đôi khi trời lạnh. Xe vẫn chạy, công trình vẫn làm quanh năm. Điều thay đổi là khả năng của bầu trời trong việc pha loãng và cuốn bụi đi. Mùa đông Bắc Bộ có nhiều đêm trời quang, mặt đất mất nhiệt nhanh, lớp không khí sát đất lạnh hơn lớp phía trên. Lớp ấm phía trên giống như một cái nắp đậy, giữ khói xe, khói bếp và bụi lại ở độ cao người thở. Hiện tượng này gọi là nghịch nhiệt, và nó hay xảy ra vào sáng sớm, tan dần khi nắng lên.

Thêm vào đó, giữa các đợt gió mùa là những khoảng lặng gió kéo dài vài ngày. Không có gió, không có mưa, bụi tích từ hôm trước sang hôm sau. Đó là lúc người Hà Nội nhìn ra cửa sổ thấy các toà nhà cách vài trăm mét đã nhoà đi. Khi một đợt không khí lạnh mạnh tràn về, trời thường trong lại nhanh chóng, đôi khi chỉ sau một đêm, vì gió bắc thổi mạnh cuốn khối bụi đi xa.

Mùa hè ngược lại: mặt đất nóng làm không khí bốc lên cao, mang bụi theo; mưa rào chiều rửa sạch bầu trời. Vì thế cùng một lượng xe cộ, tháng 7 cho cảm giác dễ thở hơn tháng 12. Hiểu cơ chế này giúp bạn đọc dự báo thời tiết như một tín hiệu: bản tin báo sắp có không khí lạnh tăng cường kèm gió mạnh thường là tin tốt cho phổi, còn bản tin báo trời lặng gió, sáng sương mù nhẹ kéo dài nhiều ngày thì nên chuẩn bị tinh thần cho những buổi sáng đục.

Những đợt xấu ngắn ngày ngoài mùa đông

Mùa gặt vụ chiêm xuân, khoảng cuối tháng 5 sang tháng 6. Ruộng ở các xã ngoại thành và các tỉnh quanh Hà Nội gặt xong, rơm rạ được đốt ngay trên ruộng. Khói thường dâng lên vào chiều tối, khi gió yếu, và theo hướng gió tràn vào nội đô. Có những buổi tối cả khu phố ngửi thấy mùi khét dù không ai đốt gì gần đó.

Mùa gặt vụ mùa, khoảng tháng 10. Đợt đốt rơm thứ hai trùng lúc trời bắt đầu hanh khô và gió chuyển mùa, nên khói khó tan hơn đợt tháng 6. Nhiều năm, những ngày xấu đầu tiên của mùa thu được ghi nhận đúng vào giai đoạn này.

Những ngày quanh Tết và rằm tháng Bảy. Việc đốt vàng mã, đốt đồ lễ diễn ra cùng lúc ở rất nhiều nhà, cộng với lượng xe tăng vọt trước Tết. Tác động thường gói trong vài ngày nhưng dễ thấy ở các ngõ nhỏ, nơi khói không thoát ra được.

Những tuần nồm ẩm cuối đông. Độ ẩm rất cao làm các hạt bụi hút nước, nở ra và lơ lửng lâu hơn. Không khí ngoài trời có thể không quá tệ, nhưng trong nhà lại có thêm câu chuyện nấm mốc và mạt bụi.

Những ngày có cháy lớn hoặc cháy bãi rác. Đây là sự cố, không theo mùa, nhưng một đám cháy kéo dài ở ven đô có thể làm cả một khu vực ngửi thấy khói nhiều giờ. Lúc đó con số của trạm gần nhất có giá trị hơn mọi bản tin chung.

Tra số liệu không khí Hà Nội hôm nay ở đâu

Nguồn đáng tin nhất là hệ thống trạm quan trắc tự động liên tục. Ở cấp quốc gia, cơ quan quan trắc môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường có cổng thông tin công bố chỉ số chất lượng không khí theo từng trạm và từng giờ. Ở cấp thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội (cơ quan phụ trách môi trường của thủ đô sau đợt sắp xếp bộ máy năm 2025) cũng công bố số liệu các trạm do thành phố đầu tư, và thường đẩy cảnh báo qua kênh thông tin chính thức của thành phố khi có đợt ô nhiễm. Bạn tìm bằng cách gõ tên cơ quan kèm cụm "chất lượng không khí", tránh bấm vào các trang lạ trích lại.

Bên cạnh đó là các ứng dụng quốc tế trên điện thoại, tổng hợp số từ trạm chính thức lẫn cảm biến giá rẻ đặt ở nhà dân, trường học. Ưu điểm là dày điểm đo, cập nhật nhanh; nhược điểm là độ chính xác từng cảm biến không đồng đều và cách quy đổi ra chỉ số có thể khác chuẩn Việt Nam. Vì vậy hai nguồn lệch nhau một chút là bình thường. Một thói quen tốt là chọn sẵn hai nguồn, một chính thức và một ứng dụng, lưu vào màn hình chính để mở mỗi sáng trước khi quyết định cho trẻ đi bộ tới trường hay chạy xe máy.

Chỉ số mà cơ quan Việt Nam công bố là VN_AQI, chia thành các mức có màu từ xanh (tốt) tới nâu (nguy hại). Ý nghĩa từng màu và khác biệt giữa bụi PM2.5 với PM10 đã có nhiều tài liệu nền giải thích; ở đây chỉ cần nhớ: màu càng đậm càng nên rút ngắn thời gian ở ngoài trời, và người nhạy cảm nên phản ứng sớm hơn một mức so với người khoẻ.

Đọc con số cho đúng để không hoảng cũng không chủ quan

Nhìn giờ cập nhật trước khi nhìn con số. Một con số đỏ lúc 6 giờ sáng có thể đã về vàng lúc 10 giờ khi nắng lên và lớp nghịch nhiệt tan. Nhiều người chụp màn hình lúc sáng sớm chia sẻ lên mạng, tới trưa người khác đọc lại và hoảng không cần thiết.

Phân biệt chỉ số theo giờ và trung bình 24 giờ. Số theo giờ cho biết ngay lúc này nên đóng cửa hay mở cửa. Số trung bình ngày dùng để so sánh các ngày với nhau. Hai con số này phục vụ hai việc khác nhau, đừng lấy cái này thay cái kia.

Chọn trạm gần nhà, không chọn trạm đẹp nhất. Hà Nội rộng, khác biệt giữa trạm sát đường vành đai và trạm trong khuôn viên nhiều cây xanh có thể khá lớn. Trạm cách nhà vài cây số, cùng kiểu khu dân cư, gần với không khí bạn thở hơn con số trung bình toàn thành phố.

Xem xu hướng ba ngày thay vì một khoảnh khắc. Nếu ba ngày liền chỉ số đều cao và dự báo vẫn lặng gió, đó là lúc nên chuẩn bị cho cả tuần: dời lịch tập ngoài trời, kiểm lại máy lọc, mua sẵn khẩu trang phù hợp. Một buổi sáng xấu đơn lẻ thì chưa cần đảo lộn sinh hoạt.

Đừng so chỉ số giữa hai ứng dụng khác chuẩn. Có ứng dụng dùng thang chỉ số của Mỹ, có nguồn dùng VN_AQI. Cùng một nồng độ bụi, hai thang có thể ra hai con số khác nhau. So màu mức cảnh báo hợp lý hơn so con số tuyệt đối.

Việc gia đình làm được trong những ngày không khí xấu

Không cần thiết bị đắt tiền mới giảm được phần lớn lượng bụi mình hít vào. Những việc dưới đây làm được ngay, áp dụng khi số của trạm gần nhà lên mức kém trở lên:

  • Đóng cửa sổ vào sáng sớm và tối muộn, là hai khung giờ bụi đậm nhất mùa đông; mở cửa thông gió vào khoảng trưa hoặc đầu giờ chiều khi chỉ số đã giảm.
  • Dời giờ tập thể dục ngoài trời sang lúc nắng đã lên, hoặc chuyển vào trong nhà; người lớn tuổi quen đi bộ lúc 5 giờ sáng ven hồ nên đổi lịch trong những tuần cao điểm.
  • Chọn đường đi làm qua ngõ nhỏ, phố ít xe thay vì đi sát trục chính đông xe tải, dù có xa hơn vài trăm mét; khác biệt về lượng khói hít vào là đáng kể.
  • Đeo khẩu trang lọc bụi mịn vừa khít mặt khi đi xe máy; khẩu trang vải mỏng chủ yếu cản bụi to, gần như không cản bụi mịn.
  • Không đốt gì trong nhà và quanh nhà: không đốt nhang quá nhiều trong phòng kín, không đốt lá, không dùng bếp than trong ngõ.
  • Lau sàn bằng khăn ẩm thay vì quét khô, để bụi lắng không bị khuấy lên lại.
  • Nếu có máy lọc không khí, đặt ở phòng ngủ và đóng cửa phòng khi chạy; máy chạy trong phòng mở toang cửa gần như không có tác dụng.

Mỗi gia đình nên có một "kế hoạch ngày xấu" đơn giản, viết ra giấy dán tủ lạnh: ai cần chú ý nhất, đổi lịch gì, đồ dùng để đâu. Khi cảnh báo tới, cả nhà làm theo mà không cần bàn lại.

Ai cần thận trọng hơn và khi nào nên đi khám

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh hen, bệnh phổi mạn hay bệnh tim mạch phản ứng với bụi mịn sớm và mạnh hơn người khoẻ. Với nhóm này, nên coi mức "trung bình" như mức "kém" của người khác: giảm hoạt động gắng sức ngoài trời, giữ phòng ngủ sạch bụi nhất có thể, và để ý dấu hiệu bất thường trong những đợt xấu kéo dài.

Ho kéo dài, khò khè, khó thở tăng dần, tức ngực, mệt bất thường hoặc trẻ thở nhanh, rút lõm ngực là những dấu hiệu cần đưa đi khám, không nên tự xử lý ở nhà. Người đang điều trị bệnh hô hấp hay tim mạch nên hỏi bác sĩ điều trị về kế hoạch cho mùa đông trước khi mùa ô nhiễm tới, thay vì đợi lên cơn mới tính. Trang này không đưa lời khuyên dùng thuốc; mọi điều chỉnh thuốc men phải do bác sĩ quyết định sau khi khám.

Một điểm hay bị bỏ qua là tâm lý. Theo dõi chỉ số mỗi giờ, đọc tin "Hà Nội ô nhiễm nhất thế giới" lan trên mạng dễ khiến nhiều người lo lắng quá mức. Con số chỉ có ích khi nó dẫn tới hành động cụ thể. Biết lịch mùa, có nguồn tra tin cậy, có kế hoạch ngày xấu, phần còn lại là sống bình thường và dành sự chú ý cho người thân nhạy cảm nhất trong nhà.

Câu hỏi thường gặp

Tháng nào không khí Hà Nội tốt nhất trong năm?

Theo nhịp nhiều năm, các tháng mùa mưa từ tháng 5 tới tháng 9 có nhiều ngày không khí tốt nhất vì mưa rào thường xuyên và gió đông nam giúp pha loãng khí thải. Dù vậy vẫn có vài buổi xấu ngắn do khói đốt rơm sau gặt vụ chiêm xuân.

Vì sao buổi sáng sớm mùa đông Hà Nội thường bụi nhất?

Đêm quang mây làm mặt đất lạnh nhanh, lớp không khí lạnh sát đất bị lớp ấm phía trên đè lại, giữ khói xe và khói bếp ở độ cao người thở. Khi nắng lên, lớp này tan dần nên chỉ số thường giảm vào gần trưa.

Nên tin số của cổng quan trắc chính thức hay ứng dụng trên điện thoại?

Nên xem cả hai. Trạm chính thức đo bằng thiết bị chuẩn nên tin cậy, còn ứng dụng có nhiều điểm đo hơn và cập nhật nhanh. Hai nguồn lệch nhau một chút là bình thường; hãy so mức màu cảnh báo và xu hướng thay vì so từng con số.

Có nên mở cửa sổ cho thoáng nhà vào mùa ô nhiễm không?

Vẫn nên mở để nhà không bí và không ẩm mốc, nhưng chọn giờ. Khoảng trưa đến đầu chiều thường là lúc chỉ số thấp nhất trong ngày mùa đông. Tránh mở cửa vào sáng sớm và tối muộn khi bụi đậm nhất.

Khói đốt rơm ở ngoại thành có thật sự bay vào nội đô không?

Có. Vào những buổi chiều tối lặng gió sau mùa gặt, khói từ các cánh đồng ngoại thành và tỉnh lân cận có thể lan vào nội đô, gây mùi khét và làm chỉ số bụi tăng vọt trong vài giờ. Đợt tháng 10 thường khó tan hơn đợt tháng 6.

Khi nào người có bệnh hô hấp nên đi khám trong mùa ô nhiễm?

Khi ho kéo dài, khò khè, khó thở tăng dần, tức ngực hoặc mệt bất thường, nên đi khám thay vì tự xử lý. Người đang điều trị bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ điều trị kế hoạch cho mùa đông trước khi mùa ô nhiễm bắt đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138