ONhiem.comÔ Nhiễm
Không khí TP.HCM và các tỉnh phía Nam

Chất lượng không khí Cần Thơ (gồm Sóc Trăng, Hậu Giang cũ): đô thị và mùa đốt rơm

Cần Thơ mới gồm Sóc Trăng, Hậu Giang cũ: không khí phần lớn dễ chịu, kém đi khi đốt rơm sau gặt, giờ cao điểm nội đô và quanh lò sấy trấu. Bài chỉ mùa, nơi, cách tra.

Riverside city of the Mekong Delta at golden hour, light smoke haze over flat rice fields on the outskirts, a ferry crossing a broad brown river, small boats moored, wide view

Không khí Cần Thơ mới phần lớn thời gian dễ chịu hơn các đô thị lớn khác, nhờ địa hình mở, sông rộng và ít công nghiệp nặng; những lúc kém đi thường rơi vào mùa đốt rơm sau các vụ gặt (rõ nhất tháng 2 – 3), giờ cao điểm trong khu trung tâm Ninh Kiều, Cái Răng cũ, và quanh các lò sấy lúa đốt trấu, khu công nghiệp ven sông. Vùng ven biển Sóc Trăng cũ thoáng nhờ gió biển; vùng Hậu Giang cũ chủ yếu là đồng ruộng, kênh rạch với khói rơm theo mùa.

Từ ngày 1/7/2025, Sóc Trăng và Hậu Giang nhập vào Cần Thơ. Thành phố mới kéo dài từ bờ sông Hậu ra tới biển Đông. Bài này dành cho người sống ở đây hoặc sắp chuyển về học, làm việc: mùa nào nên để ý, khu nào hay khói bụi, tra số liệu ở đâu. Nguồn được mô tả theo loại, không nêu tên cơ sở; không có số đo vì chỉ số thay đổi theo giờ và theo trạm.

Đô thị miền Tây: bụi xe và công trình

Trung tâm Cần Thơ, khu Ninh Kiều, Cái Răng, Bình Thuỷ cũ, là đô thị lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long. Xe máy là phương tiện chính, kèm xe khách, xe tải ra vào bến xe, cảng và khu công nghiệp. Giờ cao điểm sáng và chiều, các trục đường lớn, cầu và nút giao đông xe có lượng khói xe đáng kể. Mức độ nhìn chung không đặc như TP.HCM, nhưng người đi xe máy giờ cao điểm vẫn cảm nhận được.

Thành phố đang mở rộng mạnh: đường mới, cầu mới, khu đô thị mới, nâng cấp bờ kè. Công trình xây dựng trong mùa khô là nguồn bụi thô cục bộ rõ nhất. Khu dân cư sát các dự án đang thi công thường thấy bụi bám bàn ghế, cửa kính, kéo dài suốt thời gian làm.

Điểm cộng của Cần Thơ là sông Hậu và hệ thống kênh rạch dày, tạo hành lang gió. Bụi tan khá nhanh khi có gió. Những sáng lặng gió đầu mùa khô, nhất là tháng 12 và tháng 1, đôi khi có lớp mù nhẹ trên mặt sông, phần lớn là hơi ẩm, tan khi nắng lên.

Khu công nghiệp ven sông Hậu, như cụm Trà Nóc, Hưng Phú cũ, có nhiều nhà máy chế biến thuỷ sản, thức ăn chăn nuôi, xay xát lúa gạo. Người ở gần thường than phiền về mùi tanh, mùi cám, mùi nước thải hơn là bụi. Mùi rõ hơn khi trời lặng gió và nóng.

Lò sấy lúa và đốt trấu: nguồn khói đặc trưng của vùng lúa

Vì sao lò sấy đốt trấu. Đồng bằng sông Cửu Long sản xuất lượng lúa rất lớn, kéo theo hệ thống lò sấy và nhà máy xay xát dày đặc. Trấu, vỏ lúa sau xay, là nhiên liệu rẻ và sẵn, được đốt để cấp nhiệt cho lò sấy, lò hơi.

Khói trấu khác khói rơm. Lò sấy chạy liên tục trong mùa thu hoạch, khói từ ống khói thấp, có hạt tro mịn. Người ở gần lò sấy thường thấy tro trắng xám bám mái nhà, mặt nước lu, đồ phơi. Khói rơm thì lan rộng cả cánh đồng nhưng chỉ trong vài giờ.

Mùa nào nhiều. Lò sấy hoạt động mạnh nhất trong các đợt thu hoạch chính. Vụ đông xuân thu hoạch khoảng tháng 2 đến tháng 3, vụ hè thu khoảng tháng 6 đến tháng 8, vụ thu đông khoảng tháng 10 đến tháng 11, tuỳ từng vùng và năm.

Có cách giảm không. Lò có buồng đốt kín, có thiết bị lọc bụi, có ống khói đủ cao thì ít ảnh hưởng hơn nhiều. Một số nơi đã chuyển trấu sang ép viên hoặc dùng làm nguyên liệu khác. Mức độ ở mỗi xã mỗi khác.

Nếu sống sát lò sấy. Đậy kín lu nước, không phơi đồ hướng gió từ lò, lau ướt nhà nhiều hơn trong mùa sấy. Nếu tro bụi quá nhiều, có thể đề nghị chính quyền xã kiểm tra lò có đúng quy định về xử lý khí thải hay không.

Ba vùng của Cần Thơ mới

Bảng tóm tắt đặc điểm không khí từng vùng lớn. Mỗi vùng có điểm thoáng và điểm nóng riêng, đây là định hướng chung để người mới chuyển về dễ hình dung.

VùngNguồn chínhLúc kém nhấtĐiểm cộng
Trung tâm Cần Thơ cũGiao thông, công trình, khu công nghiệp ven sôngGiờ cao điểm; mùa khô; ngày có khói rơm từ ven đôSông rộng, gió thoáng
Hậu Giang cũĐốt rơm, lò sấy, nhà máy chế biến nông sản, míaSau các vụ gặt, mùa ép míaĐồng rộng, ít xe
Sóc Trăng cũĐốt rơm, lò sấy, chế biến thuỷ sản ven biểnSau gặt; ngày lặng gióGió biển ven bờ, điện gió thay một phần nguồn khác
Ven sông Hậu phía hạ lưuCảng, nhà máy điện, chế biếnĐêm lặng gióGió sông thổi tan khá nhanh
Vùng ven biển Trần Đề, Vĩnh Châu cũNuôi trồng thuỷ sản, chế biếnMùa nắng nóng, ao nuôi bốc mùiGió biển gần như quanh năm

Phần lớn người dân Cần Thơ mới sống ở những vùng không khí khá tốt hầu hết thời gian trong năm. Việc cần làm là biết những tuần cụ thể không khí xấu đi để chuẩn bị, không phải lo lắng thường trực.

Nhà máy điện và công nghiệp ven sông Hậu

Dọc sông Hậu phía Cần Thơ có cụm nhà máy điện lớn, trước đây chạy dầu, đang được chuyển dần sang khí. Nhà máy điện chạy khí thải ít bụi và lưu huỳnh hơn nhiều so với than, nhưng vẫn có khí thải cần được giám sát. Các nhà máy loại này thường có trạm quan trắc khí thải tự động truyền về cơ quan quản lý môi trường.

Ngoài điện, ven sông còn có nhà máy chế biến thuỷ sản, nhà máy thức ăn chăn nuôi, nhà máy xay xát, kho cảng. Nguồn gây khó chịu nhất cho người dân thường là mùi chứ không phải khói đen. Mùi tanh từ phụ phẩm thuỷ sản, mùi khét từ sấy bột cá là những loại người dân hay phản ánh.

Vùng Hậu Giang cũ có thêm nhà máy giấy và các cơ sở chế biến mía đường ở vùng Phụng Hiệp. Mùa ép mía cũng giống vùng mía khác: khói lò hơi đốt bã mía, mùi mật đường lên men. Sóc Trăng cũ có nhiều cơ sở chế biến thuỷ sản ven biển.

Dù mỗi loại một mùi, cách người dân xử lý vẫn giống nhau: ghi lại thời gian, hướng gió, mô tả mùi trong nhiều ngày; hỏi hàng xóm; rồi phản ánh qua chính quyền xã và Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ.

Những tuần không khí đẹp nhất và cách tận dụng

Người Cần Thơ có lợi thế là phần lớn năm không khí khá tốt. Biết những tuần đẹp nhất giúp gia đình xếp việc ngoài trời hợp lý: dọn nhà, giặt rèm, mở toang cửa cho thông gió, cho trẻ chơi ngoài sân lâu hơn, tổ chức việc họ, việc xóm.

Giữa mùa mưa, khoảng tháng 7 đến tháng 10, mưa chiều đều đặn rửa bụi, đồng ruộng phần lớn đang trổ hoặc ngập nước, ít đốt. Mùa nước nổi ở thượng nguồn kéo về làm đồng trũng ngập, càng ít hoạt động đốt. Những sáng sau mưa đêm thường là lúc không khí trong nhất trong năm.

Đầu mùa khô, khoảng tháng 12, trước khi vụ đông xuân vào gặt, cũng có nhiều ngày đẹp: trời khô, nắng nhẹ, gió chướng thổi đều. Đây là lúc hợp nhất để đi chợ nổi sáng sớm, đạp xe dọc bờ sông hay về vườn.

Ngược lại, khoảng giữa tháng 2 đến cuối tháng 3 là những tuần cần chủ động: đồng gặt rộ, lò sấy chạy ngày đêm, ít mưa. Đây là lúc nên dồn việc ngoài trời vào buổi sáng, đóng cửa từ chiều, và theo dõi người nhạy cảm trong nhà sát hơn. Biết trước như vậy, gia đình không bị bất ngờ khi chiều nào đó khói rơm từ ven đô bay vào phố.

Tra số liệu Cần Thơ mới

Hệ thống quan trắc của Cần Thơ, Sóc Trăng và Hậu Giang cũ đang được gom lại. Các bước để có con số đáng tin:

  1. Tìm hệ thống quan trắc môi trường của Cần Thơ do Sở Nông nghiệp và Môi trường quản lý, chọn trạm gần chỗ ở.
  2. Nếu ở vùng Sóc Trăng, Hậu Giang cũ mà chưa thấy trạm, tìm thêm theo tên tỉnh cũ kèm “quan trắc môi trường”.
  3. Đối chiếu với cổng quan trắc quốc gia của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nơi có trạm tự động ở trung tâm Cần Thơ.
  4. Trong mùa gặt, để ý thêm khói thực tế: buổi chiều nhìn ra đồng, ngửi mùi khét; nếu khói dày thì đóng cửa trước khi chờ chỉ số tăng.
  5. Ghi lại những ngày khói, mùi trùng với lúc chỉ số cao, để hiểu khu mình chịu nguồn nào nhiều nhất.

Trạm quan trắc ở trung tâm không phản ánh đúng không khí ở một xã cách đó vài chục cây số. Người ở nông thôn nên coi số liệu trạm là bức tranh chung, còn mắt và mũi mình là cảm biến tại chỗ.

Sống ở Cần Thơ mới: vài thói quen giúp ích

Theo lịch thu hoạch của xã. Biết tuần nào xã mình gặt sẽ đoán được tuần nào có khói rơm và tro lò sấy. Chuẩn bị đóng cửa chiều tối, đậy lu, che đồ phơi.

Chọn giờ ra sông, ra chợ. Sáng sớm ở chợ nổi, bến sông thường thoáng. Giờ cao điểm trong phố thì đi đường nhỏ, tránh dừng lâu ở nút giao lớn.

Người nhạy cảm cần kế hoạch mùa gặt. Người có bệnh hen, bệnh phổi mạn, bệnh tim, người cao tuổi và trẻ nhỏ nên ở trong nhà khi khói rơm dày. Thấy khó thở, ho kéo dài, khò khè tăng thì đi khám bác sĩ.

Sinh viên ở trọ. Cần Thơ có nhiều sinh viên từ các tỉnh. Khi tìm phòng, hỏi xem gần đó có lò sấy, nhà máy chế biến hay bãi tập kết rác không, và ghé xem vào buổi tối một lần.

Câu hỏi thường gặp

Cần Thơ sau sáp nhập gồm những đâu?

Từ ngày 1/7/2025, thành phố Cần Thơ mới gồm Cần Thơ cũ, Sóc Trăng cũ và Hậu Giang cũ. Khi tra số liệu không khí, có thể cần tìm theo cả tên mới và tên tỉnh cũ trong thời gian chuyển đổi.

Không khí Cần Thơ có tốt không?

Phần lớn thời gian dễ chịu hơn nhiều đô thị lớn, nhờ sông rộng, địa hình mở và ít công nghiệp nặng. Những lúc kém đi thường do khói rơm sau gặt, giờ cao điểm nội đô và quanh lò sấy, nhà máy chế biến.

Tháng nào ở Cần Thơ hay có khói rơm?

Rõ nhất sau vụ đông xuân, khoảng tháng 2 đến tháng 3, khi trời khô và ít mưa. Sau vụ hè thu và thu đông cũng có khói nhưng thường nhẹ hơn vì có mưa xen kẽ.

Tro bụi trắng xám bám mái nhà gần lò sấy là gì?

Thường là tro từ việc đốt trấu cấp nhiệt cho lò sấy lúa. Tro nhẹ, bay theo gió và bám lên mái, đồ phơi, mặt nước. Nếu quá nhiều, có thể đề nghị chính quyền xã kiểm tra hệ thống xử lý khí thải của lò.

Tra chất lượng không khí Cần Thơ ở đâu?

Xem hệ thống quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ và cổng quan trắc quốc gia thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Ở nông thôn xa trạm, quan sát khói, mùi tại chỗ cũng quan trọng.

Mùi tanh ven sông Hậu từ đâu ra?

Thường từ nhà máy chế biến thuỷ sản, sấy bột cá hoặc nước thải chế biến. Mùi nặng hơn khi trời nóng, lặng gió. Nếu kéo dài, hãy ghi nhật ký mùi và phản ánh tới chính quyền xã, phường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138