ONhiem.comÔ Nhiễm
Tra cứu số liệu và phản ánh ô nhiễm

Mua nhà, thuê nhà có xét ô nhiễm: kiểm hướng gió, nguồn thải và nguồn nước xung quanh

Trước khi xuống tiền mua hay ký hợp đồng thuê, dành một buổi dò nguồn ô nhiễm quanh nhà: đường lớn, xưởng, bãi rác, hướng gió theo mùa, nguồn nước và quy hoạch sắp tới.

Young couple seen from behind standing on the balcony of an empty new apartment on the outskirts of Ho Chi Minh City, looking toward distant warehouses and a highway at sunset

Khi mua hay thuê nhà, hãy dò các nguồn ô nhiễm trong bán kính khoảng một vài cây số (đường lớn, khu công nghiệp, xưởng, bãi rác, trại chăn nuôi, kênh nước thải), xem nhà nằm ở phía cuối gió của chúng vào mùa nào, đến xem nhà ở nhiều khung giờ khác nhau, hỏi về nguồn nước và tra quy hoạch xem sắp có dự án gì. Một buổi dò kỹ có thể tránh được nhiều năm sống chung với mùi, bụi và tiếng ồn mà không đổi được.

Giá nhà, vị trí, pháp lý là những thứ ai cũng kiểm. Môi trường xung quanh thì hay bị bỏ qua, vì người đi xem nhà thường tới vào một buổi sáng cuối tuần đẹp trời, khi xưởng nghỉ, gió thổi hướng khác, đường vắng. Bài này là danh sách kiểm, dùng được cho cả nhà phố, căn hộ, nhà ở quê.

Những nguồn cần dò quanh nhà

Mở ứng dụng bản đồ vệ tinh trên điện thoại, xem quanh căn nhà trong bán kính một vài cây số, rồi đi một vòng thực tế để xác nhận:

  • Đường lớn, nút giao, bến xe, tuyến xe tải: bụi, khói, tiếng ồn cả ngày; ảnh hưởng rõ nhất với nhà mặt đường và vài dãy nhà sát đường.
  • Khu công nghiệp, cụm công nghiệp, xưởng lẻ: ống khói, mái nhà xưởng lớn, bãi chứa nguyên liệu. Để ý loại ngành: chế biến, hoá chất, tái chế, luyện kim, sản xuất vật liệu có nguy cơ mùi, khói khác nhau.
  • Bãi rác, trạm trung chuyển rác, lò đốt rác: mùi theo gió, ruồi, nước rỉ rác; xe chở rác chạy vào giờ nào.
  • Trại chăn nuôi, lò mổ, chợ đầu mối: mùi, nước thải; mức độ phụ thuộc quy mô và cách xử lý.
  • Kênh, mương, sông nhỏ: nước có màu đen, mùi hôi vào mùa khô không, có phải nơi xả nước thải của khu vực không.
  • Công trường, mỏ đá, trạm trộn bê tông: bụi, tiếng nổ mìn, xe tải chở vật liệu; công trường thì có ngày kết thúc, mỏ đá thì có thể kéo dài nhiều năm.
  • Làng nghề: tái chế, đúc, nhuộm, nấu rượu, sản xuất bún bánh quy mô lớn; mỗi nghề có kiểu ô nhiễm riêng.

Không phải cứ có nguồn là loại ngay. Một khu công nghiệp xử lý tốt, nằm phía đầu gió và cách xa vài cây số có thể không ảnh hưởng gì; một xưởng nhỏ ngay sau hẻm lại làm khổ cả dãy nhà. Điều cần biết là khoảng cách, hướng gió và mức độ hoạt động thực tế.

Hướng gió theo mùa: nhà mình có nằm cuối gió không

Hướng gió chi phối việc khói, bụi, mùi có tới nhà hay không. Hướng gió chính theo mùa ở các vùng như sau (xu hướng chung, địa hình từng nơi có thể làm lệch):

VùngMùa đông, mùa khôMùa hè, mùa mưa
Bắc BộGió mùa đông bắc, xen những ngày lặng gióGió đông nam là chính
Bắc Trung BộGió đông bắcGió tây nam khô nóng (gió Lào) xen gió đông nam
Duyên hải Nam Trung BộGió đông bắcGió tây nam, gió biển, gió đất theo ngày
Tây NguyênGió đông bắc, khôGió tây nam mang mưa
Nam BộGió đông bắc chuyển dần sang gió chướng đông nam cuối mùa khôGió tây nam

Cách dùng: nếu nguồn ô nhiễm nằm ở phía đông bắc của nhà ở miền Bắc, mùa đông nhà bạn nằm cuối gió, đúng vào mùa không khí vốn đã kém nhất. Ven biển còn có gió biển ban ngày, gió đất ban đêm, nên mùi từ nguồn phía đất liền có thể chỉ tới vào ban đêm. Hỏi người dân lâu năm ở đó "mùa nào có mùi" thường cho câu trả lời đúng nhất.

Đi xem nhà vào nhiều khung giờ

Tối và đêm. Nhiều cơ sở chạy ca đêm, đốt rác, xả khói vào lúc ít người để ý. Ghé lại khoảng tám chín giờ tối, đứng ngoài ban công vài phút, ngửi và nghe.

Sáng sớm ngày thường. Giờ cao điểm, xe tải, xe đưa đón công nhân, chợ họp. Nhà gần trường học, khu công nghiệp sẽ khác hẳn so với sáng chủ nhật.

Sau một trận mưa. Cống, kênh có trào ngược, bốc mùi không; đường vào nhà có ngập không, nước ngập có màu gì.

Ngày lặng gió mùa khô. Đây là lúc bụi và mùi đọng lại nhiều nhất. Nếu có thể, xem nhà vào mùa đông ở miền Bắc, mùa khô ở miền Nam.

Bên trong căn nhà. Bụi bám trên bậu cửa sổ của nhà trống lâu ngày, vết ố, mốc trên tường, mùi trong phòng khi đóng kín cửa vài phút. Với căn hộ, hỏi hướng các cửa sổ phòng ngủ.

Nguồn nước: hỏi những gì trước khi dọn tới

Ở đô thị, hỏi nhà có dùng nước máy không, có bể chứa ngầm hay bồn trên mái không, bao lâu được vệ sinh một lần. Có thể xin xem hoá đơn tiền nước gần đây để biết đơn vị cấp nước, rồi tìm trên trang của đơn vị đó bảng công bố chất lượng nước định kỳ. Nhà dùng nước máy nhưng áp lực yếu, hay mất nước, cũng là điều cần biết.

Ở ven đô và nông thôn, hỏi nhà dùng giếng khoan hay giếng đào, sâu bao nhiêu, đã từng xét nghiệm chưa, có lắp hệ thống lọc gì. Vùng đồng bằng sông Hồng nên để ý chuyện asen, amoni trong nước ngầm; vùng đồng bằng sông Cửu Long để ý phèn, mặn theo mùa; vùng ven biển miền Trung để ý nước lợ mùa khô. Hỏi hàng xóm nước giếng có mùi, có màu, có cặn không; nếu chủ nhà không rõ, nên xét nghiệm trước khi dùng để ăn uống.

Nhà gần khu công nghiệp, bãi rác, mỏ thì chuyện nước giếng càng cần chắc chắn. Đừng chỉ nhìn nước trong là yên tâm; nhiều chất đáng lo không màu, không mùi.

Tra quy hoạch: những gì sắp tới quanh nhà

Căn nhà hôm nay yên tĩnh có thể nằm cạnh một khu công nghiệp, một tuyến đường vành đai hay một nhà máy xử lý rác trong vài năm tới. Hỏi Ủy ban nhân dân xã, phường nơi có nhà về quy hoạch sử dụng đất và các dự án đã được phê duyệt quanh khu vực. Nhiều tỉnh, thành có cổng thông tin quy hoạch cho người dân tra cứu; tìm theo tên tỉnh cùng cụm "thông tin quy hoạch".

Để ý những khu đất trống lớn quanh nhà đang được rào lại, những tấm thông báo dự án, những đợt họp tham vấn cộng đồng về đánh giá tác động môi trường ở xã. Nếu có dự án sắp xây, có thể hỏi xem đó là dự án gì, đã có báo cáo đánh giá tác động môi trường chưa, nội dung chính ra sao.

Ngược lại, quy hoạch cũng có thể mang tin tốt: bãi rác sắp đóng cửa, khu công nghiệp sắp di dời, tuyến kênh sắp được cải tạo. Những thông tin này ảnh hưởng tới cả chất lượng sống lẫn giá trị căn nhà về lâu dài.

Tra trên giấy tờ trước khi đặt cọc

Ngoài đi thực tế, có vài nguồn thông tin tra được từ xa. Thứ nhất là cổng quan trắc của tỉnh, thành: xem trạm gần khu vực định mua có thường ở mức kém, xấu vào mùa nào, và các bản tin quan trắc định kỳ có điểm đo nào gần đó hay vượt quy chuẩn không. Thứ hai là báo cáo hiện trạng môi trường của tỉnh, nơi thường nêu tên những khu vực có vấn đề kéo dài như cụm công nghiệp, làng nghề, đoạn sông ô nhiễm.

Thứ ba là tin tức địa phương: tìm tên khu dân cư, tên xã cùng các từ như "mùi hôi", "khói", "nước thải", "phản ánh". Nếu khu đó đã nhiều lần được báo chí nhắc tới vì ô nhiễm, nhiều khả năng chuyện chưa dứt hẳn. Đọc cả kết quả xử lý: cơ sở đã di dời, đã đầu tư hệ thống xử lý, hay vẫn đang trong vòng kiểm tra.

Thứ tư là hỏi thẳng tổ trưởng dân phố hoặc trưởng thôn: khu này người dân có hay phản ánh về môi trường không, phản ánh chuyện gì. Câu hỏi đơn giản, ít ai từ chối trả lời, và câu trả lời thường thẳng thắn hơn lời người bán nhà. Ghi lại những gì nghe được, đặt cạnh những gì mình thấy khi đi xem, rồi mới quyết định.

Mua và thuê: mức độ kỹ khác nhau

Thuê ngắn hạn. Kiểm những thứ ảnh hưởng ngay: mùi, tiếng ồn ban đêm, bụi, nước có dùng được không. Hợp đồng thuê ngắn cho phép chuyển đi nếu sống thử thấy không chịu được.

Thuê dài hạn có con nhỏ. Kỹ hơn, nhất là hướng phòng ngủ, khoảng cách tới đường lớn và nguồn thải, trường học của con nằm ở đâu so với các nguồn đó. Một căn hộ tầng cao hướng ra công viên và một căn tầng thấp sát đường vành đai trong cùng một toà nhà có thể khác nhau rất nhiều về bụi và tiếng ồn, dù giá thuê chênh không đáng kể.

Mua nhà. Kiểm đủ mọi thứ trong bài, kể cả quy hoạch. Ô nhiễm là thứ không sửa được bằng tiền cải tạo nhà; thứ duy nhất làm được là chọn đúng từ đầu.

Hỏi hàng xóm, đừng chỉ hỏi người bán. Người bán, người môi giới có lý do để nói giảm. Hàng xóm lâu năm, bà bán hàng đầu ngõ, bác xe ôm ở góc phố biết chuyện mùi khói mùa nào, ngập mùa nào rõ hơn ai hết. Hỏi câu mở như "ở đây sống có gì phiền không" thường được nghe nhiều hơn câu hỏi thẳng về ô nhiễm.

Câu hỏi thường gặp

Mua nhà gần khu công nghiệp có nên không?

Không nên kết luận chỉ vì gần. Hãy xem khoảng cách, loại ngành sản xuất, nhà nằm phía đầu gió hay cuối gió theo mùa, đến xem vào buổi tối và ngày thường, hỏi hàng xóm về mùi, khói, tiếng ồn trước khi quyết định.

Làm sao biết nhà có nằm cuối gió của nguồn ô nhiễm?

So vị trí nguồn với hướng gió chính theo mùa của vùng, ví dụ miền Bắc mùa đông gió đông bắc. Hỏi người dân lâu năm mùa nào hay có mùi, có khói là cách xác nhận đơn giản và đáng tin.

Đi xem nhà vào giờ nào để biết có ô nhiễm không?

Nên đi nhiều lần: buổi tối và đêm khi nhiều cơ sở chạy ca, sáng sớm ngày thường giờ cao điểm, sau một trận mưa và vào ngày lặng gió mùa khô. Một buổi sáng cuối tuần đẹp trời thường không cho thấy gì.

Nhà dùng nước giếng thì cần kiểm tra gì?

Hỏi giếng khoan hay giếng đào, độ sâu, đã xét nghiệm chưa, đang lọc bằng gì, hỏi hàng xóm về màu, mùi, cặn của nước. Nếu không có thông tin chắc chắn, nên xét nghiệm trước khi dùng để ăn uống.

Tra quy hoạch quanh nhà ở đâu?

Hỏi Ủy ban nhân dân xã, phường nơi có nhà và tìm cổng thông tin quy hoạch của tỉnh, thành nếu có. Để ý những khu đất trống lớn đang rào lại và các cuộc họp tham vấn dự án ở địa phương.

Thuê nhà ngắn hạn có cần kiểm kỹ như mua không?

Không cần kỹ bằng, nhưng vẫn nên kiểm mùi, tiếng ồn ban đêm, bụi và nguồn nước. Gia đình có con nhỏ thuê dài hạn thì nên kiểm kỹ hơn, nhất là hướng phòng ngủ và khoảng cách tới đường lớn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138