Không khí Đà Nẵng, kể cả phần Quảng Nam cũ sáp nhập từ giữa năm 2025, có hai bộ mặt theo mùa: mùa mưa, khoảng tháng 9 đến tháng 12, thường rất sạch; mùa khô kéo dài từ đầu năm tới khoảng tháng 8 mới là lúc có những ngày bụi. Nguồn chính là công trình xây dựng và xe chở vật liệu, xe cộ trên các trục lớn, khu công nghiệp và bãi rác phía tây bắc, cộng thêm khói rơm từ đồng lúa vùng Quảng Nam cũ sau mỗi vụ gặt. Số liệu theo giờ có trên trạm quan trắc tự động của thành phố và cổng quan trắc quốc gia.
Đà Nẵng thường được nhắc là thành phố đáng sống với biển, núi và đường phố sạch. Điều đó đúng phần lớn thời gian, nhưng một thành phố đang xây nhiều như Đà Nẵng có những khu và những tháng bụi rõ rệt. Bài này giúp bạn biết khu nào, lúc nào, và nên làm gì cho gia đình, kể cả khi ở Hội An, Tam Kỳ hay vùng Chu Lai.
Mùa mưa và mùa khô: hai bộ mặt của Đà Nẵng
Mùa mưa ở Đà Nẵng tập trung vào cuối năm, có những đợt mưa lớn kéo dài nhiều ngày do gió mùa đông bắc gặp dãy Trường Sơn. Mưa rửa bụi khỏi không khí, đường ướt nên xe chạy không cuốn bụi, công trình cũng ngừng bớt. Vì vậy những tháng cuối năm, khi các thành phố phía Bắc hay bị bụi mịn nặng nhất, Đà Nẵng thường có chỉ số tốt.
Mùa khô từ khoảng tháng 1 kéo sang mùa hè, nắng nhiều, mưa ít. Đất khô, gió biển và gió đất thay nhau thổi, bụi từ công trình và đường sá bốc lên dễ dàng. Những tháng hè có thêm vài đợt gió tây khô nóng tràn qua, làm không khí khô, nóng và nhiều bụi thô hơn.
Đôi khi vào đầu mùa đông, những ngày mưa ngớt và gió mùa đông bắc thổi dọc bờ biển, chỉ số bụi ở Đà Nẵng vẫn có thể nhích lên dù trong thành phố không có nguồn mới. Bụi khi đó có thể một phần được gió mang từ nơi khác tới, cộng với khói xe đọng lại trong những giờ trời lặng. Với người dân, điều thực tế là đừng chỉ dựa vào cảm giác "mùa mưa thì sạch", vẫn nên xem số theo giờ khi có người nhạy cảm trong nhà.
Công trình xây dựng: nguồn bụi rõ nhất của một thành phố đang lớn
Đà Nẵng có nhiều dự án hạ tầng, khu đô thị và cao tầng ven biển. Bụi công trình đến từ san lấp mặt bằng, đào móng, cắt gạch đá, trộn bê tông, và nhiều nhất là xe chở đất, chở vật liệu ra vào công trường mang theo bùn đất dính bánh rồi rải dọc đường. Khi khô, lớp đất này bị xe sau nghiền mịn, gió thổi lên thành bụi.
Quy định về xây dựng thường yêu cầu công trình có rào chắn, lưới che, tưới ẩm, rửa bánh xe trước khi ra đường, xe chở vật liệu phải phủ bạt kín. Mức độ thực hiện mỗi nơi một khác. Một công trình làm tốt gần như không gây bụi cho hàng xóm; một công trình làm ẩu có thể khiến cả dãy nhà phải đóng cửa suốt mùa khô.
Người sống gần công trình nên để ý ba dấu hiệu: đường trước công trường có lớp đất phủ dày không, xe ra vào có phủ bạt không, có xe tưới đường không. Nếu thấy thiếu, có thể phản ánh kèm ảnh, giờ và vị trí qua kênh của phường hoặc ứng dụng phản ánh của thành phố. Phản ánh cụ thể vào từng việc thiếu sẽ dễ được xử lý hơn câu chung là "bụi quá".
Phía tây bắc thành phố: khu công nghiệp, cảng và bãi rác
Khu công nghiệp. Các khu công nghiệp phía tây bắc có nhiều ngành, từ cơ khí, chế biến thực phẩm, dệt may tới vật liệu. Nguồn thải đa dạng: khí lò hơi, mùi chế biến, bụi xưởng. Những hôm gió từ phía khu công nghiệp thổi về khu dân cư, người dân có thể ngửi thấy mùi lạ.
Cảng và đường vận tải. Khu cảng và các tuyến xe container, xe tải nối với cảng làm tăng khói diesel và bụi đường ở các phường ven vịnh. Nhà mặt đường trên các tuyến này chịu nhiều hơn nhà trong kiệt.
Bãi rác và khu xử lý chất thải. Bãi chôn lấp rác lớn của thành phố nằm ở vùng đồi phía tây. Nguồn gây phiền chủ yếu là mùi, nhất là những ngày nóng ẩm và khi gió thổi về khu dân cư gần đó. Mùi rác không phải là bụi, nhưng ảnh hưởng thật đến sinh hoạt và là chuyện người dân khu vực này phản ánh nhiều năm.
Đèo Hải Vân và gió. Dãy núi phía bắc chắn bớt gió mùa đông bắc, đôi khi làm không khí phía tây bắc ít xáo trộn hơn trong những ngày lặng gió. Hướng gió hằng ngày quyết định khu dân cư nào chịu mùi và khói từ các nguồn này.
Phần Quảng Nam cũ: Hội An, Tam Kỳ, Chu Lai và đồng lúa
Phía nam Đà Nẵng mới là vùng Quảng Nam cũ, với phố cổ Hội An, thành phố Tam Kỳ, khu kinh tế Chu Lai và những cánh đồng lúa rộng ở Điện Bàn, Duy Xuyên, Thăng Bình. Không khí phần lớn tốt, nhưng mùa gặt vụ đông xuân và hè thu, đốt rơm trên đồng tạo những buổi chiều tối khói mù, có khi lan tới vùng giáp ranh phía nam thành phố.
Hội An ít xe lớn trong khu phố cổ, không khí thường dễ chịu. Khói ở đây thường đến từ đốt rơm vùng ven và khói hương, vàng mã các dịp lễ. Khu kinh tế Chu Lai có công nghiệp ô tô, cơ khí và cảng, nguồn thải tập trung quanh khu sản xuất và tuyến xe tải ra vào. Vùng đồi núi phía tây có rừng trồng, mùa khô có nguy cơ cháy và đốt thực bì.
Ngoài ra, vùng này còn một số lò gạch thủ công và cơ sở sản xuất vật liệu ven sông. Lò gạch đốt theo mẻ, khói dày vài ngày rồi tạm ngớt. Nếu nhà gần lò hay gần khu sản xuất, nên ghi lại những ngày khói nặng để phản ánh với chính quyền xã khi cần.
Lịch không khí trong năm ở Đà Nẵng mới
Mốc dưới đây là xu hướng thường gặp, có thể lệch vài tuần tuỳ năm:
| Khoảng thời gian | Không khí ngoài trời | Nên để ý |
|---|---|---|
| Tháng 9 đến tháng 12 | Mưa nhiều, thường sạch; có thể có vài đợt bụi lạ đầu mùa gió bắc | Xem số theo giờ; sau lũ dọn rác, bùn |
| Tháng 1 đến tháng 3 | Khô dần, trời đẹp; dịp Tết nhiều khói hương, pháo hoa | Công trình khởi động lại sau Tết |
| Tháng 4 đến tháng 5 | Nắng, gặt vụ đông xuân vùng Quảng Nam cũ | Khói rơm chiều tối ở vùng giáp ranh phía nam |
| Tháng 6 đến tháng 8 | Nắng nóng, có đợt gió tây khô; bụi công trình rõ nhất | Gần công trường, nhà mặt đường, khu tây bắc |
Nhìn chung, nếu cần chọn thời gian cho trẻ nhỏ hay người có bệnh hô hấp vận động ngoài trời nhiều, các tháng sau mưa thường dễ chịu hơn, còn giữa mùa khô thì nên chọn buổi sáng sớm ở khu ven biển, công viên xa công trình.
Tra số liệu và phản ánh ở Đà Nẵng
Đà Nẵng có mạng trạm quan trắc tự động khá dày so với nhiều tỉnh. Cách dùng hiệu quả:
- Tra trên trang của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố, cổng quan trắc quốc gia hoặc ứng dụng đô thị thông minh của thành phố nếu có mục môi trường; chọn trạm gần nơi ở và nơi làm việc.
- Đọc chỉ số theo giờ và so giữa vài trạm. Nếu chỉ một trạm cao, nguồn có thể ở gần trạm đó; nếu tất cả cùng cao, đó là đợt bụi lan rộng.
- Khi dùng ứng dụng cảm biến cộng đồng, nhớ rằng mùa mưa ẩm cảm biến giá rẻ hay báo cao hơn thực tế.
- Thấy công trình không che chắn, xe chở vật liệu rơi vãi, đốt rác, đốt rơm: chụp ảnh, ghi giờ, vị trí, phản ánh qua ứng dụng hay tổng đài phản ánh của thành phố, hoặc chính quyền phường, xã.
- Với mùi từ bãi rác hay khu công nghiệp: ghi nhật ký theo ngày, giờ, hướng gió và cường độ mùi; nhiều hộ cùng ghi sẽ có giá trị hơn một lời phàn nàn đơn lẻ.
Những phản ánh có ảnh, giờ và vị trí cụ thể thường được chuyển đúng tới đơn vị phụ trách nhanh hơn.
Gợi ý cho từng nhóm người
Một vài điều chỉnh nhỏ giúp giảm phơi nhiễm đáng kể trong mùa khô:
- Nhà gần công trường: đóng cửa phía công trình giờ làm việc, lau sàn ướt, giặt rèm định kỳ; trẻ nhỏ chơi ở phòng phía sau.
- Người chạy bộ, đạp xe: chọn đường ven biển, ven sông, công viên; tránh trục xe tải và đường cạnh công trường; tập sáng sớm hoặc chiều muộn khi trời mát.
- Người làm ngoài trời như shipper, công nhân: khẩu trang che bụi phù hợp khi đi qua khu xây dựng, nghỉ ở chỗ râm xa đường lớn, uống đủ nước mùa nóng.
- Người có bệnh hen, phổi mạn, tim mạch: chuẩn bị thuốc theo đơn bác sĩ, đi khám ngay khi khó thở, ho kéo dài hay tức ngực tăng những ngày bụi.
- Gia đình ở vùng Quảng Nam cũ gần đồng lúa: thu đồ phơi và đóng cửa trước chiều tối mùa gặt; khuyên hàng xóm ủ rơm thay vì đốt.
- Người mới chuyển đến: khi chọn nhà, đi xem vào giờ làm việc mùa khô để thấy công trình xung quanh, và hỏi người dân về mùi ở khu tây bắc.
Câu hỏi thường gặp
Không khí Đà Nẵng có thật sự sạch không?
Phần lớn thời gian, không khí Đà Nẵng ở mức tốt hoặc trung bình, nhất là mùa mưa. Mùa khô có những ngày và những khu bụi rõ, chủ yếu do công trình, xe cộ và khu công nghiệp. Đánh giá đúng nhất là xem chỉ số theo giờ ở trạm gần nơi mình ở.
Mùa nào ở Đà Nẵng bụi nhất?
Thường là giữa mùa khô, khoảng từ tháng 4 đến tháng 8, khi nắng nóng, ít mưa và công trình hoạt động mạnh. Các tháng mưa cuối năm thường sạch, dù đôi khi có vài đợt bụi lạ đầu mùa gió bắc.
Sống gần bãi rác của Đà Nẵng có ảnh hưởng gì?
Điều người dân gần bãi rác hay gặp nhất là mùi, nặng hơn vào ngày nóng ẩm và khi gió thổi về phía khu dân cư, cùng với nỗi lo về nước rỉ rác. Nên theo dõi thông tin xử lý mà thành phố công bố, ghi nhật ký mùi và phản ánh qua kênh chính thức. Lo lắng về sức khoẻ thì hỏi bác sĩ.
Hội An có bị ô nhiễm không khí không?
Khu phố cổ ít xe lớn nên không khí thường dễ chịu. Những lúc kém hơn là chiều tối mùa gặt khi khói rơm từ đồng lúa xung quanh bay vào, và dịp lễ nhiều khói hương. Người có bệnh hô hấp nên để ý những buổi này.
Công trình xây dựng gần nhà quá bụi thì báo ai?
Có thể phản ánh qua ứng dụng hoặc tổng đài phản ánh của thành phố, chính quyền phường, xã nơi có công trình. Nên nêu cụ thể việc thiếu như không che chắn, không tưới đường, xe không phủ bạt, kèm ảnh và giờ. Cơ quan quản lý xây dựng và môi trường sẽ kiểm tra theo quy định hiện hành.
Đà Nẵng có nhiều trạm quan trắc không khí không?
Đà Nẵng có mạng trạm quan trắc tự động đặt ở nhiều khu vực đô thị, và số trạm có thể thay đổi theo từng giai đoạn đầu tư. Sau sáp nhập, phần Quảng Nam cũ có thể dùng trạm ở các đô thị phía nam. Nên chọn trạm gần nhất và so với vài trạm khác.